ಬರೀ ಕೋಟೆಯಲ್ಲ ಐದು ಸುತ್ತಿನ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ!

16 May, 2017
ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ

-ಅನಿಲ್‌ಕುಮಾರ್‌ ಕಿತ್ತೂರ

**

‘ಈ ವರ್ಷದ ನನ್ನ ಪಯಣ ಕೋಟೆ–ಕೊತ್ತಲಗಳತ್ತ’ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾದ ಬಳಿಕ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಕೋಟೆಗಳ ಯಾದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದೆ. ಅದು ಹನುಮನ ಬಾಲದಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಯಾವ ಕೋಟೆಗೆ ಮೊದಲು ಹೋಗುವುದು ತಿಳಿಯದೆ ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ‘ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಸ್ವರೂಪದ ತೋರಗಲ್‌ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೋಡಿರುವೆಯಾ’ ಎಂದು ಗೆಳೆಯರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಗೊಂದಲವೆಲ್ಲ ದೂರವಾಗಿ ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹೆಗಲಿಗೇರಿದರೆ, ಬೈಕ್‌ ತೋರಗಲ್‌ ಕೋಟೆಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿತು.

ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕು ತೋರಗಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಈ ಅಪರೂಪದ ಕೋಟೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ಹತ್ತು ಕಿ.ಮೀ. ಚಲಿಸಿದರೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಊರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಬ್ಬು ತುಂಬಿದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು. ಕೋಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗೆ ಅವುಗಳು ತೆರಪಿಲ್ಲದಂತೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗುಡ್ಡ ಏರುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ ದೂರದಿಂದಲೇ ಅಂದದ ಕೋಟೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು.

(ಅರಮನೆಯ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು)

ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗ: ತೋರಗಲ್‌ ಕೋಟೆ ಎಂತಹ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಗೊತ್ತೆ? ಮೂರೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಲ್ಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಸಿಕ್ಕ ಹಳದಿ–ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಶಹಾಬಾದಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಜಬೂತಾದ ಕೋಟೆಯಿದು. ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತ ಅಂದಾಜು 20 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳ ಹಾಗೂ 15 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಅಗಲದ ಕಂದಕ ಇದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಕದ ಸರೋವರ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಈ ಕಂದಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ನೀರು ಹರಿಸುವಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯವಿತ್ತಂತೆ. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೊರಟರೆ ನಮ್ಮನ್ನು 16ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

ಅಡಗುದಾಣಗಳು: ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗಿನ ಚಲನವಲನ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿ 300 ಅಡಿಗಳಿಗೆ ಒಂದರಂತೆ ಅಡಗುದಾಣಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಎರಡು ಫಿರಂಗಿಗಳು ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಮಣ್ಣು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ.

(ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್)

ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ ಇದಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಈಗ ಐದು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಬುರುಜು ಇದೆ. ಕೋಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳು ಇದ್ದವಂತೆ. ಸದ್ಯ ಪೂರ್ವದ ದ್ವಾರ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೆಯಿದ್ದು, ದಣಿದು ಬಂದವರು ಅರೆಕ್ಷಣ ಕುಳಿತರೆ ಸಾಕು, ಜೋಂಪು ಆವರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣ.

ಒಳಗಿನ ಕಟ್ಟಡವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರು ಡುಮ್ಮಣ್ಣರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಅವರು ಯಾವ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಏನು ಹೇಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಷ್ಟು ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಂಡರೂ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಟೊಣಪ ಮೀನು ಮುಖ ಸಿಂಡರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದರೆ, ಸಪೂರ ಮೀನು ಈಜಲು ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೌದು, ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಯಾರಿಗೆ, ಯಾವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ?

ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗ ಸುಮಾರು ನೂರು ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜವಾಡೆ ಪ್ರದೇಶವೇ ಐದು ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಭೂತನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಸುಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಕೊರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಸೀದಿ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಅರಮನೆ, ಕುದುರೆ ಲಾಯ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡ, ನೆಲಮಹಡಿ ಗೋದಾಮುಗಳೆಲ್ಲ ಗತಕಾಲದ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಂತೆ ಹೋಲುವ ಭಗ್ನಾವಶೇಷವೊಂದು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಆಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಹಾಡುವ ಮುಂಚೆ ಗ್ರಾಮದ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಎಂಬ ತುಂಬು ಗರ್ಭಿಣಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ದವಸ ಧಾನ್ಯದ ಎಡೆಯನ್ನೂ ಆಕೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಕಥೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಸಮಾಧಿ ಇದೆಯೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ತೋರಿಸುವ ಆ  ಜಾಗ ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ ಈ ಅಪರೂಪದ ಕೋಟೆಯ ಕುರಿತು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

**

30 ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಈಗಲೂ ಮಹಾರಾಜರು

ತೋರಗಲ್‌ ಜಹಗೀರ್‌ನಲ್ಲಿ 1932ರಿಂದ 1949ರವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದವರು ಕಿರಿಯ ನರಸೋಜಿರಾವ್‌ ಸಿಂಧೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸಿಂಧೆ ಮನೆತನದ ಎಂಟು ತಲೆಮಾರಿನವರು ಈ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳಿದ್ದರು. 1949ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥಾನ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.

ಆದರೆ, ತೋರಗಲ್‌ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಿನ 30ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗ್ರಾಮಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಸಿಂಧೆ ಮನೆತನದ ಸಂಜಯ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಈಗಲೂ ಮಹಾರಾಜರು. ಅರಮನೆ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಧೆ ಮನೆತನದವರು ಎಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಕ್ಕರೂ ‘ಮಹಾರಾಜರು’ ಎಂದು ಜನ ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

**

ಶಿವಾಜಿ ಸೈನ್ಯದ ಬೀಡು
ಭೂತಾಯಶ ಎಂಬ ರಾಜ ಕ್ರಿ.ಶ. 1100ರಲ್ಲಿ ತೋರಗಲ್‌ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಅವರೇ ಈ ಊರಿನ ಸುತ್ತ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ.

ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಸುರೋ ಮತ್ತು ಮಾಲಾಜಿ ಮೀರಾಸಾಹೇಬ್‌ ಭೋಸಲೆ ಎಂಬ ಯೋಧರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 12 ತುಕಡಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ಸೈನ್ಯ ತೋರಗಲ್‌ ಕೋಟೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಡಾರ ಹೂಡಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನರಗುಂದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಮೊದಲು ವಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್‌ಷಾಹಿ, ಬಳಿಕ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಛತ್ರಪತಿಯವರ (ಶಿವಾಜಿ ಅವರ ಸೊಸೆ ತಾರಾಬಾಯಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ) ಮಾಂಡಲೀಕನಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ನರಸೋಜಿ ಸಿಂಧೆ ಅವರೇ ತೋರಗಲ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು (ಸ್ಥಾಪನೆ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1690). ನರಸೋಜಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ರಾಜಪುತ್ರನಾದ ಸಂಭಾಜಿಯವರು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಂಡಲೀಕರಲ್ಲಿ ತೋರಗಲ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದವರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ನರಸೋಜಿ ಅವರಿಗೆ ‘ಸೇನಾ ಖಾಸ್‌ ಖೇಲ್‌’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತವೆ ದಾಖಲೆಗಳು. ಆದರೆ, ಈಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ಸಾವಿರದಷ್ಟಿದೆ!

(ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿ: ಬಿ.ಜಿ. ಪಾಟೀಲರು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ)

**

ನಿರೂಪಣೆ: ಪಿ.ಕೆ.

Read More

Comments
ಮುಖಪುಟ

ಅಮೆರಿಕ ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ಮೋದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ ನೀಡಿದ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ ದಂಪತಿ

‘ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಮೆಲಾನಿಯಾ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಜತೆಗೂಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದು ಸಂತಸ ತಂದಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು’ – ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ.

ಚೀನಾ: ಮತ್ತೆ ಗಡಿ ತಕರಾರು; ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೇಶ

ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿಶ್ವಾಸವೃದ್ಧಿ  ಕ್ರಮವಾಗಿ 2015ರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಆಡಂಬರದಲ್ಲಿ ನಾಥೂ ಲಾ ಮೂಲಕ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಚೀನಾ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಯಾತ್ರೆಗೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡಲು ಏನು ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಸಲಾವುದೀನ್‌ ‘ಜಾಗತಿಕ ಉಗ್ರ’: ಟ್ರಂಪ್–ಮೋದಿ ಭೇಟಿಗೂ ಮುನ್ನ ಅಮೆರಿಕ ಘೋಷಣೆ

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೋನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌  ಶ್ವೇತಭವನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಈ ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.

ಮಹಾಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು: ಆರ್‌ಜೆಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಜೆಡಿಯು ಗರಂ

ನಿತೀಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆರ್‌ಜೆಡಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್‌ ಅವರಿಗೆ ಜೆಡಿಯು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ‘ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ’ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸಂಗತ

ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕನಸು ಆಸರೆಯೇ?

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕಕ್ಕುಲತೆಯನ್ನು ‘ಕೀರ್ತಿಶನಿ’ ಎಂದು ಕರೆದ ಕುವೆಂಪು ಅವರ  ನಿಲುವನ್ನು ಇಂದಿನ ತರುಣ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು...

ಶಾಲೆ: ಆತಂಕ ನಿವಾರಿಸುವ ಬಗೆ...

ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೆಣಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ವರ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲೇಬೇಕಿದೆ....

ದಲಿತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ!

ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ದಲಿತರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಸಮಸ್ಯೆ. ಈ ಜಾತಿವಂತರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ದಲಿತರನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿ

ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ‘ದೇಶ ವಿದೇಶ’

ಭಿಕ್ಷುಕಮುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದತ್ತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಡತನ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು.

ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ

ಕಾನು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಂದಕ!

ಬಗರ್ ಹುಕುಂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು, ಡೀಮ್ಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಗೇ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಚಳವಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ‘ಪವಾಡ’ ಕೂಡ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಅತಿಕ್ರಮಣ ತಡೆಯಲು ಕಾಡಿನಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಂದಕ ತೋಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜನರ ಮನದೊಳಗೆ ‘ಬೇಲಿ’ಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಫಲ ನೀಡಿದೆ. ಹೌದು, 40 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌
ಕಾನು ರಕ್ಷಣೆಯ ಅನನ್ಯ ಕಥೆ ಇದು...

ಮುದಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಯ!

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ, ಕೊಳಚೆ ಹರಿಯುವ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ ಗೊಂದಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಈಗ ಹೊಸರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ನದಿ ನೀರು ಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲುವೆಗಳು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಪಯಣದ ಪ್ರತೀಕವೂ ಆಗಿವೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಂಗಾಳಿ

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸುಮಾರು 150 ಶಾಲೆಗಳ 500 ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪಿರುವ ಈ ಆ್ಯಪ್‌, ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ 50 ಸಾವಿರ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು, 2020ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಾಧಕಿಯರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ

ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಮರಳು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸಿಮೆಂಟ್ ಬಳಸಿ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಶಿಲ್ಪ ಸುಮಾರು 6.5 ಅಡಿಯಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 450 ಕೆ.ಜಿ ಭಾರವಿದೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸುಮಾರು 100 ರಿಂದ 150 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.

ಕೃಷಿ

ಥರಾವರಿ ದೇಸಿ ತಳಿಗಳ ಗೋಶಾಲೆ

ಈ  ಗೋಶಾಲಾ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಎಂಟು ದೇಸಿ ತಳಿ ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ರೈತರಿಗೆ ಕರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ

ಕೈತುಂಬಾ ಕಾಸು ತರುವ ಸೇವಂತಿಗೆ

ಸೇವಂತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ, ನಸುಗೆಂಪು, ಹಳದಿ, ನೀಲಿ ಹೀಗೆ ಐದಾರು ಬಣ್ಣಗಳಿದ್ದು ಜ್ಯೋತಿಯವರು ಪೂರ್ಣಿಮಾ ತಳಿಯ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸೇವಂತಿಗೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ನೆಟ್ಟು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಗಿಡ ಹೂ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೀಜೋಪಚಾರ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ...

ಬೀಜದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ, ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಯ ಸೂಕ್ತ ತಳಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದೃಢೀಕೃತ ಬೀಜಗಳ ಬಳಕೆ

ಬರಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಗುರಿತು ಜರ್ಬೇರಾ

ಬರಡು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದಂಥ ಹೂಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದವರು ಯುವಕ ಖಾದಿರ್ ಉಮರ್. ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಹುದ್ದೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷಿಯೆಡೆಗೆ ಬಂದ ಅವರ ಹಾದಿ ಹೀಗಿದೆ ನೋಡಿ...