ಶಿವನೆಂಬೆ ನಾ...

11 Feb, 2018
ಹೊರೆಯಾಲ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ

ದೇವರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚರ್ಚೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಾದಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಎಷ್ಟಾದರೂ ನೀಡಬಹುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೂ ಬರಲಾಗದೆ ಅವರವರ ವಾದದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು ಅಥವಾ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ.

ಶಿವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ (ಈ ಧರ್ಮದ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಲ್ಲ). ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು(ಶಿವನನ್ನು) ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಕಾರ್ಯ ಲಯ ಮಾಡುವುದು. ಅಂದರೆ ನಾಶ ಮಾಡುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಶುಭಕರವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಮಹೇಶ್ವರ. ಇವನನ್ನು ತ್ರಿನೇತ್ರ- ಮುಕ್ಕಣ್ಣನೆಂದೂ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲಯಕಾರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು ಯಾರು? ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ವೇದಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದ ಶಿವ ಹೆಸರಿನ ಸೂಚನೆ ಇದೆಯೆ? ಇಲ್ಲ. ಶಿವ ಅಂದರೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೇ ಇಲ್ಲ. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಎಂಬ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದು ಮಂಗಳಕರನಾದ ಶಿವ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ ದ್ರಾವಿಡ ಶಿವ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ರುದ್ರ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಯಿತು?

ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ತಲಸ್ಪರ್ಶಿ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ ಅವರತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸೋಣ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದ ಶಿವ ಶಿನ್‌ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಕೆಂಪು ಎಂದು. ರುದ್ರ ಎಂದ ಪದವು ರುದ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಕೆಂಪು ಎಂದು. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಮ್ಮತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಶಿವ ಎಂದರೂ ಕೆಂಪು ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ರುದ್ರನು ಕೆಂಪು. ಆದುದರಿಂದ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವ ಎಂದರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ರುದ್ರ ಎಂದರೆ ಶಿವ, ಶಿವ ಎಂದರೆ ರುದ್ರ(ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ನೋಡಿ- ಶಿವ ರಹಸ್ಯ ಲೇ:ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ). ಆದರೆ ಶಿವನಂತೆ ರುದ್ರನು ಮಂಗಳಕರನಲ್ಲ. ರುದ್ರನು ಸಂಹಾರಕಾರಿ, ಪ್ರಳಯದ ದೇವತೆ. ಆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವ=ರುದ್ರ=ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಶಿವನು ದ್ರಾವಿಡ ಬಣದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವಿನ್ಯಾಸವೂ ಇದೆ.

ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ದ್ರಾವಿಡ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ದೇವರು ಆಗಿದ್ದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಿಡದ ಒಂದು ಗುಂಪಾದ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಥರಾವರಿ ಜಾತಿಗಳು ಇದ್ದೇ ಇವೆಯಲ್ಲ? ಥರಾವರಿ ಜಾತಿಯ ಜನರು(ಬಹುಪಾಲು)ಇಂದಿಗೂ ಶಿವನ ಆರಾಧಕರೇ ಅಲ್ಲವೆ?

ಇನ್ನು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಾಗಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಾಗಲಿ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ದೇವರು ಯಾರು? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಅಲ್ಲವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾದ ದ್ರಾವಿಡರು ಪೂಜಿಸುವುದು ಶಿವನನ್ನು ತಾನೆ? ಹೀಗೆ ದ್ರಾವಿಡರ ನಾಯಕನಾಗಿ (ದೇವರಾಗಿ) ಶಿವ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ವೈರಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಶಿವನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಶಿವ ಪೂಜೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ?
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದರೆ ಶಿವನಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ ಪದದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮಹಾದೇವ ಶಿವನೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಹಾವೀರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 500) ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದೀಪ, ಧೂಪ, ಹೂಗಳಿಂದ ಜನರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ, ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದೇವರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ಪಾಣಿನಿಯ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶರ್ವ, ಜವ, ರೂಢ, ಮೃಢ ಮೊದಲಾದ ಶಿವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಕಾರ ಭಾಸ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಕಲ್ಪನೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ನಂದಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಪಶುಗಳ ಪತಿ (ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ದನಗಳ ಒಡೆಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡೆಯ ಅಂತನ್ನಬಹುದೆ?) ಆಗಿದ್ದರ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಲು ಸಾಕು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು 2500 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಯಾವಾಗ ಶಿವ ಒಬ್ಬ ದೇವರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದನೋ ಆಗ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಕಥೆ, ಉಪಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಾವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆಲ್ಲ ಜನರ ವಿಶ್ವದ ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಹರಹು ಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆಲ್ಲ ಭಾವುಕತನ, ಭ್ರಾಮಕತನ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ!? ಅವುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯೇ ಈಗಿನ ಪುರಾಣಗಳು, ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳು(ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಹಾಗಲ್ಲ. ಅವು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂದಿನ ಜ್ಞಾನದ ತಿರುಳು ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು).

ಆದರೂ, ನಮ್ಮ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಶಿವ- ಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂಬಂಧ, ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಗಂಗೆಯ ಆಗಮನ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಚಾಮುಂಡಿಯ ಪ್ರವೇಶ, ಶಿವ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಅಲೆಯುವುದು, ದಕ್ಷಯಜ್ಞ ಪ್ರಸಂಗ, ನಂಜನ್ನು ಉಂಡು ನಂಜುಂಡನಾದದ್ದು ಇಂಥ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾನವೀಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಆಪತ್ತಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಪೊರೆವನು ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇಂಥ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿವನ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ.

ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಮನಾಥ, ಶ್ರೀಶೈಲದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಮಹಾಕಾಳೇಶ್ವರ, ನರ್ಮದಾ ನದಿ ತೀರದ ಅಮಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ, ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಕೇದಾರನಾಥ, ಡಾಕಿನಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಾಶಂಕರ, ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಗೋದಾವರಿಯ ಉಗಮದ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ, ಪರಳಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಥ, ದಾರುಕಾವನದಲ್ಲಿನ ನಾಗೇಶ್ವರ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ರಾಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಘುಸ್ಮೇಶ್ವರ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈಗ ಶಿವನಿರುವುದು ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಳೆಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾದ ರುದ್ರ- ಶಿವನೂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಏನೇ ಆಗಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಇದೆ. ಶಿವ ಈ ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ನಾಯಕ(ದೇವರು). ಆ ನಾಯಕನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾಘ- ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು (ಈ ಬಾರಿ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು) ಆಚರಿಸುವುದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಪರಿವರ್ತನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆದಿ ದೈವಿಕ, ಆದಿ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ರಾತ್ರಿಗಳೂ ಶಿವರಾತ್ರಿಗಳೇ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲೇ ಸತ್ಯವಾದದ್ದು ಶಿವವಾಗಿರುತ್ತದೆ(ಮಂಗಳಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ‘ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ’ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ.

ಶಿವನಿಗೂ ಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?
ಲಿಂಗಪೂಜೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ದಿಟ. ಲೀಯತೇ ಗಮ್ಯ ಇತಿ ಲಿಂಗಃ ಅಂದರೆ ಭಾವಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ತನಗೆ ತಾನೆ ಲೀನವಾಗುವುದು. ಈ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಲಿಂಗ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಬಂದಿರಬಹುದು. ಲಿಂಗ ಶಬ್ದವು ಅರ್ವಾಚೀನವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಲಿಂಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಅರ್ವಾಚೀನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದೂ ದೇಶದೊಳಗಿನ ಆರ್ಯರೂ, ದ್ರಾವಿಡರೂ ಲಿಂಗ ದೇವರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ ಎಂಬ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರಿಲಿಸ್ಕಿ ಅಭಿಮತವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗಪೂಜಕರಿಗೂ, ಆರ್ಯರಿಗೂ(ಇಂದ್ರನಿಗೂ) ಕಡು ವೈರತ್ವವಿತ್ತು ಎಂದು ಋಗ್ವೇದದ ಎರಡು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.(ವಿವರಗಳಿಗೆ ನೋಡಿ- ಶಿವರಹಸ್ಯ- ಶಂಬಾ ಜೋಶಿ) ಲಿಂಗ-ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣವೂ ಹೌದು. ಶಿಶ್ನೋದೇವಾನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಥ ಧ್ವನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಶಿವ-ಲಿಂಗ ಸಾಮರಸ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದುದು.

Comments
ಮುಖಪುಟ

‘ಕುಟುಂಬದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲ’

‘ನಾಡಿನ ಜನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಭರವಸೆ ಈಡೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ ನಾನು ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನೇ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತೇನೆ’ –ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ.

ಖಾತೆ ಕ್ಯಾತೆ: ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಳಂಬ

ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆಗಾಗಿ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಬಿಗಿಪಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬೆದರಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವರಿಷ್ಠರು ಈ ಖಾತೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡುವ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಖಾತೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನಕ್ಕೆ ವಾರಾಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮುಹೂರ್ತ ನಿಗದಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಶೇನ್ ‘ಸೂಪರ್’ ಆಟ; ಚೆನ್ನೈಗೆ ಕಿರೀಟ

ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ ರಾತ್ರಿ ನಡೆದ ಐಪಿಎಲ್‌ 2018ರ ಫೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇನ್‌ ವಾಟ್ಸನ್ ಅವರ ಭರ್ಜರಿ ಶತಕದ ನೆರವಿನಿಂದ ಸನ್‌ರೈಸರ್ಸ್‌ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೋಘ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಐಪಿಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ: ಕರ್ನಾಟಕ ಬಂದ್‌ ಅನುಮಾನ?

‘ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಸೋಮವಾರ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಂದ್‌ ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ಎಸ್‌.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಸದನದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಬಂದ್‌ ವೇಳೆ ಬಿಗಿ ಭದ್ರತೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕಿ (ಡಿಜಿ–ಐಜಿ) ನೀಲಮಣಿ ರಾಜು, ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಗತ

ದುರ್ಬಲ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು

ಕಂಡಕಂಡವರಿಗೆಲ್ಲ ಉದ್ದಂಡ, ದೀರ್ಘದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕಿ, ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಗೈಯುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇಡವೇ ಬೇಡ

ಇವಿಎಂ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು

ಮೇ 12ರಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಮತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೇ 13ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವಿವರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಓದುಗರು

ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮುಖ್ಯ

ಇವಿಎಂನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ವಹಿಸುವ ಮುತುವರ್ಜಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಅದರ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳತ್ತ ಕೂಡ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಜೀವ ಬಂದಿದೆ

ಆಟಅಂಕ

ಅಲೋಕ್ ಕನಸುಗಳ ‘ಏಸ್’

‘ಟೆನಿಸ್‌ ದುಬಾರಿ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಬಡವರ ಕೈಗೆಟುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೂಜಾಟ ಇದ್ದಂತೆ. ಆಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಆದರೆ ನಾವು ಹೂಡಿದ ಹಣ ಬರುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬರಿದಾಗುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬುದು ಅಲೋಕ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದವರು...

ಐಪಿಎಲ್‌ 11ನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕನಸು ಹೊತ್ತು ಭರವಸೆಯಿಂದ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ತಂಡಗಳು ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ಹಂತಕ್ಕೇರುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ನಿರಾಸೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ತಂಡಗಳ ಕಥೆಯಾದರೆ, ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿಯೂ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಯುವ ಆಟಗಾರರು ಅನೇಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈಗ ನಿರಾಸೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
 

ಕೈಗೂಡುವುದೇ ಪದಕದ ಕನಸು?

ಏಳುಬೀಳುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಹಾಕಿ ತಂಡ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 2014ರ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕಂಚು, ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಏಷ್ಯನ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪದಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಜುಲೈ 21ರಿಂದ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಹಾಕಿ ಟೂರ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಸೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗುವುದೇ?  

ಟಾಸ್ ಏನ್ ಆಗುತ್ತೆ..?

ಇದೀಗ ಟಾಸ್ ಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಐಸಿಸಿ) ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಪರ–ವಿರೋಧದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ

ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬುದು ಪೆಡಂಭೂತ ಅಲ್ಲ!

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರಲಿ. ಪರೀಕ್ಷೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂದು ಹೆದರಿ ಕೂರಬಾರದು. ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಮನಸ್ಸು ಗಲಿಬಿಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೃತಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೊಠಡಿಯ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಪರೀಕ್ಷೆ ಪೆಡಂಭೂತವಲ್ಲ; ಅದು ಕಲಿಕೆಯ ಮಾಪಕ. ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

 

ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಂಡ್ ಟೂರಿಸಂ ಕೋರ್ಸ್ ಮಾಡುವಾಸೆ...

ಬಿಎ/ಬಿಕಾಂ ಇನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಂಡ್ ಟೂರಿಸಂ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿವೆ. ಎಂಟಿಎ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಂಡ್ ಟೂರಿಸಂ ಕೋರ್ಸ್‌ ಸಹ ಇದೆ. ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಕೋರ್ಸ್ 5 ವರ್ಷದ್ದು, ಎಂಬಿಎ ಇನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಂಡ್ ಟೂರಿಸಂ ಇದೆ.

ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕ್ವಿಜ್ -22

1. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?

ಮರಳಿ ಯತ್ನವ ಮಾಡೋಣ...

ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಫೇಲಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವನವೇ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ ‘ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಫೇಲಾದರೆ ಏನಂತೆ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಮರುಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು ಪಾಸು ಮಾಡೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಓದಿದಾಗ ಯಶಸ್ಸು ಖಂಡಿತ ನಿಮ್ಮದೆ...